قبل از اینکه به شناخت و کارکرد انواع چتباتها بپردازیم، توضیح مختصری در مورد اینکه «چتبات چیست؟» ارایه خواهد شد.
چتبات نرم افزاری است که زبان طبیعی (Natural Language) را درک میکند و بهصورت گفتاری بهشما پاسخ میدهد. چتباتهای امروزی معمولا توسط مدلهای بزرگ زبانی (Large Language Models) پشتیبانی میشود.
آیا چت جیپیتی اولین چتبات است؟
پاسخ کوتاه، خیر است. الیزا (ELIZA) اولین چتبات شناخته شده بود که بین سالهای ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ در دانشگاه تکنالوژی ماساچوست (MIT)، توسط شخصی بهنام جوزف ویزنباوم ساخته شد. این چتبات از الگوی رفتاری ساده، برای تقلید از یک تراپیست (Therapist) استفاده میکرد.
نامهای بزرگ در بازار چتبات
چت جیپیتی (ChatGPT)، محصول شرکت اوپنایآی (OpenAI) است؛ یک ابزار تقریبا همهکاره و پرکاربرد برای نوشتن، کدنویسی، تجزیه و تحلیل، تحقیق، خلق تصویر و ویدیو استفاده میشود. این چتبات گزینههای دسترسی رایگان و پولی ارایه میدهد. گزینه رایگان آن برای عموم باز است و دسترسی بهبعضی امکاناتش محدود و یا مسدود است؛ اما گزینههای پولی این چتبات، نظر بهنیاز برای استفاده فردی، گروهی و یا تجاری، دسته بندی شده و هرکدام با پرداخت فیسهای جداگانه قابل دسترس است.
کلاد (Claude)، محصول شرکت انتروپک (Anthropic) است که نظر بهسایر چتباتها لحن مصونتری دارد و برای مدیریت متنهای طولانی با کارکرد بهتری شناخته میشود. مدلهای کلاد 3x و 4، میان نویسندگان، محققان و توسعهدهندگان ویب محبوب است. نسخه پرو (Pro) آن ماهانه ۲۰ دالر امریکایی هزینه دارد؛ اما نسخه مکس (Max) آن ماهانه ۱۰۰ دالر امریکایی با کارکرد و امکانات بیشتر ارایه میشود. این چتبات برای خلاصهسازی متنهای طولانی و استدلالهای پیچیده بهتر عمل میکند.
جیمینای (Gemini)، محصول شرکت گوگل (Google) است که با سایر محصولات این شرکت بهطور کامل مدغم شده است. اکنون با جستوجوگر کروم (Chrome Browser)، برای استدلال پیشرفته و درک چندوجهی (Multimodal understanding) مانند متن، صدا، تصویر، ویدیو و کدنویسی بهکار گرفته میشود. افرادی که برای کارهای روزمرهشان به محصول جیمیل (Gmail) وابستهاند، از جیمینای زیاد بهره میبرند. گزینه رایگان آن برای عموم باز است، البته با امکانات محدود؛ ولی گزینههای پولیاش با پرداخت ۱۹.۹۹ دالر امریکایی در ماه فعال میشود.
کوپایلت (Copilot)، محصول شرکت مایکروسافت (Microsoft) است که قبلا بهنام هوش مصنوعی بینگ (BingAI) شهرت داشت. این محصول با سیستم عملیاتی ویندوز گره خورده و قابلیتهای بیشتری بهکاربران ویندوز ارایه میدهد. این چتبات در سایر محصولات مایکروسافت، مانند «Word»، «Excel»، «PowerPoint»، و «Outlook» نیز اضافه شده است. استفاده رایگان آن برای عموم باز است، اما گزینه پولی کوپایلت با پرداخت فیس ماهانه ۲۰ دالر امریکایی برای کاربران امکانات ویژهای میدهد.
گراک (Grok)، محصول شرکت اکسایآي (XAI) است که با پلتفرم اکس (تویتر قبلی) مدغم شده است. از این محصول بیشتر کاربران اکس بهره میبرند. گراک در تحقیق، تجزیه و تحلیل، خلق متن، تصویر و صدا، حتا خواندن نتایج معاینههای طبی موثر است. گزینه رایگان آن برای عموم باز است؛ اما گزینههای پولی این چتبات مانند، پرو (Pro) و پروپلس (Pro Plus)، بهکاربران امکانات بیشتری ارایه میدهد.
پرپلکسیتی (Perplexity)، به ماشین پاسخ شهرت دارد که برای ارایه پاسخ به پرسشهای کاربران، به جستجوی ویب میپردازد و پاسخهای خلاصه و مفید را در قالب محاوره (Conversational) ارایه میدهد. گزینه رایگانش برای عموم باز است؛ اما گزینههای پولی آن با شرایط و امکانات متنوع، به کاربران اجازه دسترسی به تواناییهای ویژه را میدهد.
دیپ سیک (DeepSeek)، مدل زبانی متن باز است که توسط شرکت DeepSeek توسعه داده شده است. این هوش مصنوعی، با امکانات جستوجو از ویب و تحلیل و تجزیه عمیق در دسترس همگان قرار دارد که قابلیت تحلیل انواع فایلها مانند، «PDF»، «Word»، «Excel»، «PowerPoint» و «txt» را نیز دارد. دیپ سیک برای همه کاربران رایگان و بدون محدودیت روزانه است.
شباهتها و تفاوتها
شباهتها: همه چتباتها از تولید متن، عکس، خلاصهسازی متن، کدنویسی و دسترسی به ویب پیشتیبانی میکنند
تفاوتها: سازگار با اکوسیستمها مثلا، جیمینای (Gemini) با محصولات و برنامههای گوگل، کوپایلت (Copilot) با مایکروسافت ۳۶۵ و ویندوز، گراک (Grok) با پلتفرم اکس یا همان تویتر سازگاری دارد.
سبک تحقیق: نظر به سایر چتباتها، پرپلکستی (Perplexity)، استناد (Citation) را در اولویت قرار میدهد
نقاط قوت: کلاد (Claude) برای اسناد طولانی و با لحن امنتر، چت جیپیتی (ChatGPT) متخصص عمومی، دیپ سیک (DeepSeek) برای استلالهای کمهزینه و گراک (Grok) برای ترندها (trends) و کاربرد همزمان در پلتفرم اکس (x.com) شهرت دارند.
در یک نگاه اجمالی، برای متنهای طولانی کلاد (Claude)، برای خودکارسازی کوپایلت و جیمینای (Copilot/Gemini)، برای تحقیق پرپلکسیتی (Perplexity)، برای اخبار و ترندها گراک (Grok)، برای نویسندگی و کدنویسی و کارهای عمومی چت جیپیتی (ChatGPT) و برای کارهای کمهزینه و با پشتیبانی متن باز، دیپ سیک (DeepSeek) قابل استفادهاند.
در آینده چتباتها به شکل عمیقتری در اکوسیستمهای «Chrome»، «X»، «Google»، «Workspace»، و «Microsoft 365» ادغام و منحیث دستیار برای خودکارسازی اکثر فعالیتها بهکار گرفته خواهند شد. همچنین در تولید متن، صدا و تصویر، غنیتر و قدرتمندتر از گذشته عمل خواهند کرد.
